«Δεν έχουμε κανένα ενδιαφέρον για τον ΟΣΣΑ» - Ο Pashinyan γκρεμίζει και το δεύτερο πυλώνα της ρωσικής επιρροής στην Αρμενία

Υπάρχουν δηλώσεις που προκαλούν ενόχληση. Υπάρχουν και δηλώσεις που αμφισβητούν ευθέως ολόκληρες γεωπολιτικές κατασκευές. Η τελευταία τοποθέτηση του πρωθυπουργού της Αρμενίας, Nikol Pashinyan, ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. «Θα ήθελα να καταγραφεί μια για πάντα ότι το ενδιαφέρον μας για τον ΟΣΣΑ έχει εξαντληθεί και ότι δεν έχουμε πλέον κανένα ενδιαφέρον για τον ΟΣΣΑ», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αρμένιος πρωθυπουργός. Η διατύπωση δεν άφηνε πολλά περιθώρια παρερμηνειών. Κι ίσως αυτό να είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης. Δεν πρόκειται για διπλωματική γλώσσα. Δεν πρόκειται για προσεκτική αποστασιοποίηση. Πρόκειται για μια πολιτική τοποθέτηση που μοιάζει να κλείνει έναν κύκλο δεκαετιών.

Από τη δυσαρέσκεια στην ανοιχτή απόρριψη

Οι σχέσεις της Αρμενίας με τον Οργανισμό Συλλογικής Ασφάλειας βρίσκονται εδώ και καιρό σε τροχιά επιδείνωσης.
Το Ερεβάν έχει παγώσει τη συμμετοχή του σε πολλές δραστηριότητες της συμμαχίας, ενώ η αρμενική ηγεσία κατηγορεί εμμέσως τον οργανισμό ότι δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες της χώρας σε κρίσιμες περιόδους ασφάλειας.
Ήδη από τον Αύγουστο ο Pashinyan είχε δηλώσει ότι θα ήταν «πολύ ικανοποιημένος» αν ο ίδιος ο οργανισμός αποφάσιζε να αποβάλει την Αρμενία.
Η δήλωση είχε προκαλέσει αίσθηση. Η σημερινή τοποθέτηση όμως πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα.
Δεν αφήνει να εννοηθεί απλώς δυσαρέσκεια.
Υποδηλώνει γεωπολιτική αποσύνδεση.

Η διαμάχη για τις εισφορές

Το χάσμα αποτυπώνεται και σε πιο πρακτικό επίπεδο.
Η Αρμενία έχει σταματήσει να καταβάλλει τις οικονομικές εισφορές της προς τον Oργανισμό εδώ και δύο χρόνια.
Το γεγονός αυτό προκάλεσε αντιδράσεις στη Μόσχα.
Τον Ιούνιο, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov αποκάλυψε ότι τα κράτη-μέλη του ΟΣΣΑ συζήτησαν ακόμη και το ενδεχόμενο ενεργοποίησης σχετικής πρόβλεψης του καταστατικού λόγω της παρατεταμένης μη καταβολής εισφορών από το Ερεβάν.
Το ζήτημα μπορεί να φαίνεται τυπικό.
Στην πραγματικότητα όμως λειτουργεί ως πολιτικός δείκτης της απομάκρυνσης που συντελείται τα τελευταία χρόνια.

Ο δεύτερος πυλώνας

Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία.
Μόλις λίγα εικοσιτετράωρα νωρίτερα, ο Pashinyan είχε προκαλέσει αίσθηση δηλώνοντας ότι η πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση καθιστά σχεδόν αναπόφευκτη την αποχώρηση της Αρμενίας από την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση.
Τότε η συζήτηση αφορούσε τον οικονομικό πυλώνα της ρωσικής-«ευρασιατικής» ολοκλήρωσης.
Τώρα στο στόχαστρο βρίσκεται ο στρατιωτικός κι αμυντικός πυλώνας. Και αυτό είναι που μετατρέπει μια σειρά επιμέρους δηλώσεων σε κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Το αποτύπωμα του Καραμπάχ

Πίσω από τις εξελίξεις βρίσκεται το βαθύ τραύμα που άφησαν στην αρμενική κοινωνία οι εξελίξεις στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Στο Ερεβάν ενισχύθηκε σταδιακά η πεποίθηση ότι οι μέχρι τότε μηχανισμοί ασφαλείας δεν παρείχαν τις εγγυήσεις που πολλοί θεωρούσαν δεδομένες.
Αυτό οδήγησε στην αναζήτηση νέων εξωτερικών στηριγμάτων, νέων ισορροπιών και μιας διαφορετικής τοποθέτησης της χώρας στο διεθνές σύστημα.
Οι δηλώσεις του Pashinyan πρέπει να διαβαστούν ακριβώς μέσα σε αυτό το πλαίσιο.
Όχι ως μια στιγμιαία πολιτική αντιπαράθεση, αλλά ως μέρος μιας μακρότερης διαδικασίας αναθεώρησης.

Ένα μήνυμα που ξεπερνά την Αρμενία

Για τη Μόσχα, το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά την Αρμενία.
Η Ευρασιατική Οικονομική Ένωση κι ο Οργανισμός Συλλογικής Ασφάλειας αποτέλεσαν για χρόνια τα δύο βασικά εργαλεία μέσω των οποίων η Ρωσία επιχειρούσε να διατηρήσει ένα συνεκτικό χώρο συνεργασίας στο μετασοβιετικό κόσμο, στο λεγόμενο «εγγύς εξωτερικό».
Ο ένας Οργανισμός ήταν οικονομικός. Ο άλλος στρατιωτικός.
Οι τελευταίες δηλώσεις του Pashinyan αγγίζουν και τους δύο.
Και γι' αυτό αποκτούν βαρύτητα πολύ μεγαλύτερη από μια ακόμη διπλωματική αντιπαράθεση μεταξύ Ερεβάν και Μόσχας.
Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, μια χώρα που συμμετείχε ταυτόχρονα στις σημαντικότερες ρωσοκεντρικές δομές ολοκλήρωσης εμφανίζεται να αμφισβητεί δημόσια τη χρησιμότητα και των δύο.
Κι αυτό δεν είναι απλώς μια αρμενική «εξέλιξη». Είναι ένα μήνυμα που θα διαβαστεί προσεκτικά σε ολόκληρο το μετασοβιετικό χώρο, από την Ανατολική Ευρώπη και την Υπερκαυκασία μέχρι… την Κεντρική Ασία.

www.bankingnews.gr